Ból pleców u dziecka staje się coraz powszechniejszym problemem, ewoluując z rzadkiego objawu klinicznego w zjawisko o zasięgu populacyjnym. Jeszcze trzy dekady temu dolegliwości te były traktowane przez pediatrów jako sygnał alarmowy o wysokim prawdopodobieństwie poważnej patologii, jednak współczesne dane malują zupełnie inny obraz. Prospektywne badanie duńskie (Kjaer i wsp., 2011), w którym obserwowano kohortę dzieci w wieku 9, 13 i 15 lat, wykazało, że ból pleców dotykał odpowiednio 33%, 28% i 48% badanych. Z kolei populacyjne badanie duńskie na grupie ponad 46 000 dzieci w wieku 11–14 lat (Joergensen i wsp., 2019) pokazało, że umiarkowany ból kręgosłupa zgłaszało około 30% wszystkich dzieci, a poważny ból – blisko 10% chłopców i 14% dziewcząt.
Główne przyczyny tego zjawiska to wady postawy spowodowane siedzącym trybem życia, brak regularnej aktywności fizycznej oraz przeciążone plecaki szkolne. W naszym bydgoskim centrum medycznym obserwujemy te trendy na co dzień. Wczesne zrozumienie czynników ryzyka jest kluczowe, by zapobiec długoterminowym problemom zdrowotnym. Rodzice muszą być świadomi objawów i wiedzieć, kiedy skonsultować się z lekarzem, aby możliwie szybko zdiagnozować i skutecznie leczyć dolegliwości kręgosłupa u dziecka.
Siedzący tryb życia a zdrowie kręgosłupa dzieci – wyzwania i rozwiązania
Regularne siedzenie, często bagatelizowane w codziennym biegu, ma niekorzystny wpływ na zdrowie i rozwój kręgosłupa dziecięcego. Współczesny uczeń spędza w pozycji siedzącej średnio od 6 do 10 godzin dziennie – sumując czas w szkole, nad lekcjami w domu i przed ekranami – co jest obciążeniem, do którego młody organizm po prostu nie jest przystosowany. Styl życia pełen statycznych aktywności, takich jak nauka przy biurku czy korzystanie z urządzeń elektronicznych, pogłębia problem bólu pleców u dzieci. Wśród głównych konsekwencji wymienia się osłabienie mięśni stabilizujących kręgosłup, skrócenie mięśni biodrowo-lędźwiowych i kulszowo-goleniowych oraz przeciążenia posturalne, które w dłuższej perspektywie mogą predysponować do zaburzeń takich jak skolioza funkcjonalna.
Mechanizmy wpływu siedzącego trybu życia
Długotrwałe przebywanie w pozycji siedzącej, zwłaszcza zgięciowej, generuje znacznie większe ciśnienie wewnątrz dysków międzykręgowych niż pozycja stojąca – badania Nachemsona wykazały, że ciśnienie w dysku L3/L4 przy siedzeniu bez oparcia jest nawet o 40% wyższe niż w pozycji stojącej. Prowadzi to do rozciągnięcia więzadeł tylnych i osłabienia mięśni prostowników grzbietu. U dzieci prowadzących siedzący tryb życia obserwuje się osłabienie mięśni głębokich brzucha (w tym mięśnia poprzecznego brzucha) i pośladkowych, sztywnienie stawów międzykręgowych, a także skrócenie zginaczy bioder. Objawia się to między innymi wypiętym brzuchem, odstającymi pośladkami, zwiększoną lordozą lędźwiową i charakterystycznym „kaczym chodem”. Takie zmiany mogą powodować ból krzyża u nastolatków, szczególnie po długim okresie siedzenia w szkole.
Plecaki szkolne – cichy wróg kręgosłupa?
Czynniki ryzyka obejmują nie tylko brak ruchu, ale także nieodpowiednią ergonomię. Niedopasowane do wzrostu dziecka biurko i krzeseł, a także zbyt ciężki plecak to kwestie fundamentalne. Amerykańska Akademia Pediatrii (AAP) zaleca, aby masa plecaka nie przekraczała 10–15% masy ciała dziecka, choć nowsze badania (Moore i wsp., 2007) sugerują, że bezpieczniejszy jest próg 10%, szczególnie dla młodszych uczniów. Badania wykazały, że ponad 80% dzieci w wieku szkolnym nosi plecaki przekraczające zalecaną wagę. Przekroczenie tych progów wymusza na organizmie nienaturalne kompensacje, takie jak protrakcja głowy, zwiększenie kifozy piersiowej i pochylenie tułowia do przodu. Warto zwrócić uwagę na cechy dobrego tornistra, co prezentujemy w poniższym zestawieniu:
Zapobieganie tym problemom powinno skupiać się na korzyściach płynących z regularnej aktywności fizycznej. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca dzieciom i młodzieży w wieku 5–17 lat minimum 60 minut umiarkowanej do intensywnej aktywności fizycznej dziennie, w tym ćwiczenia wzmacniające mięśnie i kości przynajmniej 3 razy w tygodniu. Systematyczne ćwiczenia wzmacniające mięśnie głębokie stabilizujące kręgosłup (core stability) mogą znacząco zmniejszyć ból pleców u dzieci i poprawić ich postawę ciała. Równie istotna jest korekcja stanowiska do nauki – blat biurka powinien znajdować się na wysokości pozwalającej na swobodne ułożenie przedramion pod kątem 90 stopni w łokciach, a stopy muszą mieć stabilne oparcie o podłogę lub podnóżek.
Fenomen „szyi smartfonowej” – nowe zagrożenie cyfrowej epoki
W dobie cyfrowej pojawiło się nowe zagrożenie dla kręgosłupa dzieci – syndrom „text neck”, czyli szyja smartfonowa. Termin ten po raz pierwszy opisał amerykański chiropraktyk Dean Fishman, a problem stał się przedmiotem badań naukowych. Mechanizm jest prosty i dobrze udokumentowany: ludzka głowa waży około 4,5–5,5 kg w pozycji neutralnej. Badanie Hansraja z 2014 roku (Surgical Technology International) wykazało, że przy pochyleniu głowy o 15 stopni obciążenie kręgosłupa szyjnego wzrasta do około 12 kg, przy 30 stopniach do 18 kg, a przy 60 stopniach – typowym kącie patrzenia w smartfon – efektywne obciążenie sięga aż 27 kg.
Problem jest szczególnie poważny u dzieci, ponieważ ich głowa stanowi proporcjonalnie większą część ciała niż u dorosłych, co dodatkowo zwiększa obciążenie. Badania wykazują, że dzieci i nastolatki mogą spędzać nawet 5000 dodatkowych godzin rocznie w tej nieprawidłowej pozycji. Zignorowanie pierwszych symptomów, takich jak bóle karku, mrowienie między łopatkami, napięciowe bóle głowy czy ograniczenie ruchomości szyi, może prowadzić do poważniejszych schorzeń, w tym wczesnych zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa szyjnego.
Wczesna interwencja jest kluczem do zniwelowania bólu i uniknięcia długofalowych konsekwencji. W naszym centrum kładziemy nacisk na edukację rodziców w zakresie higieny cyfrowej. Praktyczne zasady obejmują: trzymanie telefonu na wysokości oczu (a nie na kolanach), robienie przerw co 20–30 minut od ekranu, a także ćwiczenia rozciągające szyję i wzmacniające mięśnie karku. Ograniczenie czasu przed ekranem to często pierwszy krok do uwolnienia dziecka od bólu.
Przyczyny strukturalne bólu kręgosłupa u dzieci – Scheuermann, kręgozmyk i inne
Ból pleców u dzieci nie zawsze ma podłoże posturalne czy przeciążeniowe. Ważnym czynnikiem jest intensywny rozwój fizyczny w okresie dojrzewania, który może ujawnić istotne patologie strukturalne kręgosłupa.
Choroba Scheuermanna (kifoza młodzieńcza)
Choroba Scheuermanna jest najczęstszą przyczyną strukturalnej deformacji kifotycznej u nastolatków, z częstością występowania szacowaną na 1–8% populacji. Dotyka najczęściej młodzieży w wieku 12–17 lat, z wyraźną przewagą chłopców (stosunek płci około 2:1). Istotą schorzenia jest zaburzenie kostnienia trzonów kręgów, co prowadzi do ich klinowacenia (deformacja klinowata co najmniej 5 stopni w trzech lub więcej sąsiednich kręgach) i powstania tzw. pleców okrągłych – sztywnej kifozy, która nie koryguje się przy wyprostu. Około 80% pacjentów jest bezobjawowych i zgłasza się z powodu widocznej deformacji postawy zauważonej przez rodziców. U pozostałych występuje ból w okolicy piersiowej kręgosłupa, nasilający się po aktywności fizycznej lub długim siedzeniu.
Choroba Scheuermanna wymaga pilnej konsultacji ortopedycznej. W przypadku kifoz poniżej 60 stopni leczenie jest zachowawcze (fizjoterapia, modyfikacja aktywności, NLPZ). Kifozy w zakresie 60–80 stopni u pacjentów ze szkieletem niedojrzałym mogą wymagać gorsetowania, a przy kifozach powyżej 75 stopni lub deficytach neurologicznych rozważane jest leczenie operacyjne. Warto wiedzieć, że u 20–30% pacjentów z chorobą Scheuermanna współistnieje skolioza.
Kręgoszczelina (spondyloliza) i kręgozmyk (spondylolisteza)
Innym istotnym zagrożeniem, szczególnie dla młodych sportowców, jest kręgoszczelina i kręgozmyk. Spondyloliza jest najczęstszą przyczyną strukturalnego bólu pleców u dzieci i nastolatków. Polega na złamaniu zmęczeniowym cieśni łuku kręgu (pars interarticularis), najczęściej na poziomie L5. W populacji ogólnej występuje u 3–10% osób, natomiast wśród młodych sportowców uprawiających dyscypliny z powtarzalnymi przeprostami kręgosłupa częstość jest wielokrotnie wyższa. Spondyloliza u gimnastyczek występuje 4 razy częściej niż w populacji ogólnej kobiet. Innymi sportami o podwyższonym ryzyku są: piłka nożna, tenis, pływanie, taniec, sztuki walki, krykiet i podnoszenie ciężarów. U nastolatków ćwiczących na siłowni nieprawidłowo wykonywane martwe ciągi czy przysiady mogą prowadzić do tego typu urazów.
Jeśli aktywny fizycznie nastolatek zgłasza ból krzyża nasilający się przy wysiłku (szczególnie przy przeproście kręgosłupa) i ustępujący w spoczynku, nie wolno tego bagatelizować – wskazana jest diagnostyka obrazowa (RTG, a w razie wątpliwości MRI lub TK). U 50–81% pacjentów z obustronną spondylolizą dochodzi do rozwoju spondylolistezy, czyli ześlizgiwania się kręgu.
Zapalenie krążka międzykręgowego (diskitis)
U najmłodszych dzieci, typowo w wieku 1–5 lat, przyczyną bólu pleców może być zapalenie krążka międzykręgowego (diskitis). Jest to infekcja przestrzeni dyskowej, najczęściej o etiologii bakteryjnej (najczęściej Staphylococcus aureus). Dziecko z diskitis może odmawiać chodzenia, prezentować sztywność kręgosłupa, ból brzucha lub pleców i przyjmować pozycję z prostym kręgosłupem (np. kucając, zamiast pochylając się). Może towarzyszyć niska gorączka. Rozpoznanie stawia się na podstawie MRI, podwyższonych wskaźników zapalnych (CRP, OB) i posiewów krwi. Wczesne rozpoznanie i leczenie antybiotykami prowadzi do pełnego wyzdrowienia.
Guzy kręgosłupa u dzieci
Choć rzadkie, nowotwory kręgosłupa stanowią jedną z najważniejszych przyczyn bólu pleców u dzieci i nie mogą być pominięte w diagnostyce. Najczęstszym łagodnym guzem kości kręgosłupa u dzieci jest kostniak kostninowy (osteoid osteoma), który charakteryzuje się bólem nasilającym się w nocy i wyraźnie ustępującym po podaniu niesteroidowych leków przeciwzapalnych (np. ibuprofenu). Złośliwe nowotwory – takie jak mięsak Ewinga, chłoniak czy przerzuty neuroblastomy – są rzadsze, ale wymagają pilnej diagnostyki, jeśli występują „czerowne flagi” (ból nocny, objawy ogólnoustrojowe, utrata masy ciała). Leukemia, najczęstszy nowotwór wieku dziecięcego, może objawiać się rozlanym bólem kości, w tym kręgosłupa.
Młodzieńcze spondyloartropatie (JSpA)
U nastolatków, szczególnie chłopców, ból dolnego odcinka kręgosłupa o charakterze zapalnym (gorszy rano, ze sztywnością poranną trwającą ponad 30 minut, poprawiający się po ruchu) może wskazywać na młodzieńcze zapalenie stawów kręgosłupa (juvenile spondyloarthropathy, JSpA). Typowo zajęte są stawy krzyżowo-biodrowe (sacroiliitis). Towarzyszyć mogą zapalenia ściegien (enthesitis), obrzęk palców, zapalenie tęczówki. Diagnostyka wymaga MRI stawów krzyżowo-biodrowych i badań laboratoryjnych (HLA-B27). Wczesne rozpoznanie pozwala na wdrożenie skutecznego leczenia i zapobiegą trwałym uszkodzeniom stawów.
Rola czynników psychospołecznych – gdy ból pleców „siedzi w głowie”
Współczesna literatura naukowa coraz wyraźniej podkreśla związek między czynnikami psychospołecznymi a bólem pleców u dzieci i młodzieży. Stres szkolny, lęk, obniżony nastrój, mobbing rówieśniczy czy problemy rodzinne mogą manifestować się fizycznie poprzez przewlekłe napięcie mięśni przykręgosłupowych. W diagnostyce bólu kręgosłupa u dzieci są to tak zwane „żółte flagi” – czynniki psychospołeczne, które mogą predysponować do przewlekłości bólu lub utrudniać powrót do zdrowia.
Badania wykazały, że dzieci z niskim poczuciem własnej wartości, doświadczające problemów szkolnych lub żyjące w rodzinach o niższym statusie socjoekonomicznym częściej zgłaszają ból kręgosłupa. Dlatego kompleksowa diagnostyka powinna obejmować nie tylko ocenę fizyczną, ale także rozmowę z dzieckiem i rodzicami na temat funkcjonowania emocjonalnego. Dziecko, które odczuwa przewlekłe bóle, potrzebuje nie tylko fizjoterapii, ale często także wsparcia psychologicznego. W uzasadnionych przypadkach pomocna bywa współpraca z psychologiem dziecięcym.
Diagnostyka i terapia – podejście krok po kroku
Diagnostyka bólu kręgosłupa u dzieci powinna być systematyczna i dostosowana do wieku pacjenta. Zgodnie z aktualnymi wytycznymi interdyscyplinarnymi (Zernikow i wsp., 2022), pierwszą konsultację powinien przeprowadzić pediatra lub lekarz rodzinny, który zbierze szczegółowy wywiad (charakter bólu, lokalizacja, czas trwania, czynniki nasilające i łagodzące, objawy towarzyszące) i przeprowadzi badanie fizykalne.
Badanie fizyczne powinno obejmować: ocenę postawy ciała (oglądanie z przodu, z boku i od tyłu), test Adamsa (skłon do przodu – wykrywanie skoliozy i ocena kifozy), ocenę ruchomości kręgosłupa we wszystkich płaszczyznach, badanie neurologiczne kończyn dolnych (odruchy, czucie, siła), test "bociana" (ból przy staniu na jednej nodze z przeprostem – sugeruje spondylolizę) oraz ocenę elastyczności mięśni kulszowo-goleniowych.
Diagnostyka obrazowa jest wskazana, gdy wywiad i badanie fizykalne sugerują patologię organiczną. Zdjęcie RTG (AP i boczne) jest pierwszym krokiem – pozwala ocenić klinowacenie kręgów (choroba Scheuermanna), skoliozę, spondylolizę i spondylolistezę. Rezonans magnetyczny (MRI) jest badaniem z wyboru w przypadku podejrzenia zmian nowotworowych, zapalnych, dyskopatii czy patologii rdzenia kręgowego – nie emituje promieniowania jonizującego i doskonałe obrazuje tkanki miękkie. Tomografia komputerowa (TK) jest przydatna w szczegółowej ocenie struktur kostnych, np. przy podejrzeniu złamań zmęczeniowych pars interarticularis.
Metody terapeutyczne
Proces terapeutyczny jest dobierany indywidualnie w zależności od diagnozy. W przypadku bólu niespecyficznego (najczęstszego u nastolatków) obejmuje:
- Fizjoterapię – ćwiczenia wzmacniające mięśnie głębokie (core stability), rozciąganie mięśni kulszowo-goleniowych i zginaczy bioder, trening propriocepcji.
- Metody specjalistyczne – przy skoliozie czy chorobie Scheuermanna stosuje się specyficzne metody kinezyterapii, takie jak metoda trójpłaszczyznowa Lehnert-Schroth, która skupia się na korekcji rotacyjnej i nauce prawidłowego oddechu.
- Ergonomię – dostosowanie stanowiska do nauki, dobór odpowiedniego plecaka, edukacja w zakresie prawidłowej postawy ciała.
- Aktywność fizyczną – regularne zajęcia sportowe, szczególnie pływanie, joga i pilates dla dzieci, które angażują mięśnie posturalne bez nadmiernego obciążania kręgosłupa.
- Wsparcie psychologiczne – w przypadku zidentyfikowania "żółtych flag" psychospołecznych, współpraca z psychologiem może być niezbędna.
Ból pleców u dzieci – czerwone flagi
Diagnostyka i leczenie bólu pleców u dzieci znacząco różnią się od podejścia stosowanego u dorosłych. O ile u dorosłych ból często wynika ze zmian zwyrodnieniowych, o tyle u małego dziecka może być sygnałem poważnej patologii organicznej. Ortopedia dziecięca wykorzystuje system tzw. czerwonych flag – objawów, które wymagają natychmiastowej, pogłębionej diagnostyki.
Do sytuacji wymagających pilnej interwencji należą:
- Wiek poniżej 5 lat – ból kręgosłupa u tak małego dziecka wymaga szczególnej czujności diagnostycznej. Ból u dziecka poniżej 10. roku życia, a zwłaszcza poniżej 5 lat, znacznie częściej ma podłoże organiczne (infekcja, nowotwór).
- Ból nocny – dolegliwości, które wybudzają dziecko ze snu i nie ustępują po zmianie pozycji. Ból nocny ustępujący po NLPZ (np. ibuprofenie) może sugerować guz kostny (osteoid osteoma).
- Objawy ogólnoustrojowe – towarzysząca gorączka, utrata masy ciała, niewyjaśnione osłabienie, nocne poty, utrata apetytu.
- Deficyty neurologiczne – zaburzenia chodu, drętwienie lub osłabienie kończyn, problemy z kontrolą pęcherza lub jelit.
- Ból trwający ponad 4 tygodnie – ból nieustępujący mimo wypoczynku i leczenia zachowawczego.
- Ból narastający w czasie – stopniowe pogarszanie się pomimo leczenia.
- Sztywność poranna – trwająca ponad 30 minut, mogąca wskazywać na podłoże zapalne (JSpA).
- Widoczna deformacja kręgosłupa – nagłe pojawienie się kifozy, skoliozy lub zmiana postawy ciała.
W przypadku występowania któregokolwiek z powyższych objawów konieczna jest pilna konsultacja z ortopedą dziecięcym, a w zależności od podejrzeń – wykonanie badań laboratoryjnych (morfologia, CRP, OB, ewentualnie LDH) i obrazowych (RTG, MRI). Wczesna interwencja, wsparta zaufaniem do doświadczonego zespołu medycznego, pozwala na skuteczne zarządzanie zdrowiem kręgosłupa u najmłodszych pacjentów.
Praktyczne wskazówki dla rodziców – profilaktyka na co dzień
Zapobieganie bólom kręgosłupa u dzieci jest o wiele skuteczniejsze niż ich leczenie. Oto najważniejsze zasady, które warto wdrożyć:
- Ruch, ruch i jeszcze raz ruch – co najmniej 60 minut aktywności fizycznej dziennie. Zachęcaj do różnorodnych aktywności: pływanie, jazda na rowerze, gry zespołowe, taniec.
- Przerwy od siedzenia – co 30–45 minut nauki dziecko powinno wstać, rozprostować się i wykonać kilka prostych ćwiczeń (skłony, skręty tułowia, rozciąganie ramion).
- Ergonomia stanowiska do nauki – biurko na odpowiedniej wysokości, krzesło z oparciem, stopy na podłodze, monitor komputera na wysokości oczu.
- Kontrola plecaka – regularnie waż plecak dziecka. Naucz je pakować tylko niezbędne rzeczy i korzystać ze szkolnej szafki.
- Higiena cyfrowa – ustal limity czasu ekranowego, naucz dziecko trzymać urządzenia na wysokości oczu, wprowadź zasadę „20-20-20” (co 20 minut, patrzenie na punkt oddalony o 20 stóp (6 mb) przez 20 sekund).
- Odpowiednia ilość snu – regeneracja mięśni i tkanek kręgosłupa zachodzi głównie w nocy. Materac powinien być średnio twardy, a poduszka dostosowana do budowy ciała dziecka.
- Obserwacja postawy – regularnie przyglądaj się, jak dziecko stoi, siedzi i chodzi. Asymetria barków, "wychylenie" jednego biodra, wystający brzuch lub okrągłe plecy to sygnały do konsultacji specjalistycznej.
Warto pamiętać, że tzw. bóle wzrostowe rzadko dotyczą pleców – zazwyczaj lokalizują się w kończynach dolnych (najczęściej w okolicy kolan i łydek) i występują typowo wieczorem lub w nocy. Ból kręgosłupa u dziecka nie powinien być automatycznie przypisywany wzrostowi – zawsze wymaga uważnej oceny.
Ból pleców u dziecka – najczęściej zadawane pytania
Jakie są najczęstsze przyczyny bólu pleców u dzieci?
U starszych dzieci i nastolatków najczęstszą przyczyną są przeciążenia posturalne wynikające z siedzącego trybu życia (nauka, smartfony) oraz noszenia zbyt ciężkich plecaków. Ważną rolę odgrywają też choroba Scheuermanna, spondyloliza (szczególnie u młodych sportowców) oraz czynniki psychospołeczne – stres szkolny i lęk mogą manifestować się napięciem mięśni pleców. U młodszych dzieci (poniżej 5 lat) przyczyny są częściej organiczne – infekcje (diskitis), nowotwory lub wady rozwojowe.
Czy ciężki plecak może powodować ból kręgosłupa?
Tak, plecak przekraczający 10–15% masy ciała dziecka wymusza nieprawidłową postawę (pochylenie do przodu, protrakcja głowy) i przeciąża struktury kręgosłupa. Równie szkodliwe jest noszenie plecaka na jednym ramieniu, co sprzyja powstawaniu asymetrii mięśniowej i skolioz funkcjonalnych. Warto regularnie ważyć plecak dziecka – rodzice są często zaskoczeni, jak dużo waży.
Do jakiego lekarza udać się z bólem pleców u dziecka?
Pierwszym krokiem powinna być wizyta u pediatry lub lekarza rodzinnego, który oceni sytuację i w razie potrzeby skieruje dalej. W zależności od podejrzeń diagnostycznych, dalsze leczenie może wymagać konsultacji z ortopedą dziecięcym, fizjoterapeutą specjalizującym się w rehabilitacji dzieci, a w rzadszych przypadkach – z neurologiem dziecięcym, reumatologiem lub onkologiem dziecięcym.
Jakie badania wykonać przy bólach kręgosłupa u dzieci?
Diagnostykę rozpoczyna zawsze szczegółowy wywiad i badanie fizykalne. Jeśli lekarz podejrzewa patologię strukturalną, może zlecić zdjęcie RTG (np. przy podejrzeniu skoliozy, choroby Scheuermanna czy spondylolistezy). Rezonans magnetyczny (MRI) jest badaniem z wyboru, gdy podejrzewa się zmiany w tkankach miękkich, nowotwory, infekcje lub patologię rdzenia kręgowego – jest bezpieczny, bo nie wykorzystuje promieniowania jonizującego. Tomografia komputerowa (TK) jest szczególnie przydatna w ocenie złamań zmęczeniowych łuku kręgu. W niektórych przypadkach wskazane są badania laboratoryjne (morfologia, CRP, OB).
Kiedy ból pleców u dziecka wymaga pilnej konsultacji?
Pilna konsultacja jest konieczna, gdy ból występuje u dziecka poniżej 5. roku życia, wybudza je w nocy, towarzyszą mu gorączka, utrata wagi, objawy neurologiczne (drętwienie nóg, osłabienie, problemy z pęcherzem) lub ból nie ustępuje po 4 tygodniach mimo leczenia. Są to tak zwane "czerwone flagi".
Czy "bóle wzrostowe" mogą dotyczyć kręgosłupa?
Klasyczne bóle wzrostowe dotyczą przede wszystkim kończyn dolnych (łydki, okolica kolan, uda) i występują typowo wieczorem lub w nocy, ustępując samoistnie rano. Ból zlokalizowany w kręgosłupie nie jest typowy dla bólów wzrostowych i powinien być oceniony przez lekarza, aby wykluczyć inne przyczyny.
Czy ból pleców u nastolatka to coś normalnego?
Przejściowy, łagodny ból pleców po intensywnym wysiłku fizycznym lub długim siedzeniu może się zdarzać i zwykle ustępuje samoistnie. Jednak przewlekły lub nawracający ból, ból nasilający się w czasie, ograniczający aktywność lub towarzyszący mu inne objawy – to sygnały wymagające konsultacji lekarskiej. Ból pleców u nastolatka nie powinien być bagatelizowany, szczególnie u młodych sportowców.
Bibliografia / Źródła naukowe:
- Frosch M., (...) Zernikow B. i wsp. (2022). Etiology, Risk Factors, and Diagnosis of Back Pain in Children and Adolescents: Evidence- and Consensus-Based Interdisciplinary Recommendations. Children (Basel), 9(2), 192. Oraz część dot. leczenia: Treatment of Unspecific Back Pain in Children and Adolescents: Results of an Evidence-Based Interdisciplinary Guideline. Children (Basel), 9(3), 417.
- Hansraj K. K. (2014). Assessment of stresses in the cervical spine caused by posture and position of the head. Surgical Technology International, 25, 277-279.
- Holstein B. E., Damsgaard M. T., Madsen K. R., Pedersen T. P., Toftager M. (2021/2022). Chronic backpain among adolescents in Denmark: trends 1991–2018 and association with socioeconomic status. European Journal of Pediatrics, 181(2), 691-699.
- Joergensen A. C., Hestbaek L., Andersen P. K., Nybo Andersen A. M. (2019). Epidemiology of spinal pain in children: a study within the Danish National Birth Cohort. European Journal of Pediatrics, 178(5), 695-706.
- Kjaer P., Wedderkopp N., Korsholm L., Leboeuf-Yde C. (2011). Prevalence and tracking of back pain from childhood to adolescence. BMC Musculoskeletal Disorders, 12, 98.
- Moore M. J., White G. L., Moore D. L. (2007). Association of relative backpack weight with reported pain, pain sites, medical utilization, and lost school time in children and adolescents. Journal of School Health, 77(5), 232-239.
- Nachemson A. (1966). The load on lumbar disks in different positions of the body. Clinical Orthopaedics and Related Research, 45, 107-122. (Por. także: Nachemson A.L., Disc pressure measurements, Spine, 1981).
- Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) (2020). WHO guidelines on physical activity and sedentary behavior. Genewa: World Health Organization.
